Als een familielid verslaafd is, kan dit ongelofelijk heftig zijn. Maar wat als het om iemand gaat waar je ook nog eens mee samenwoont? Een ouder, broer of zus, je partner of misschien wel je kind? Dan is dit nog lastiger. Elke dag zal je met de neus op de feiten worden gedrukt. Soms heb je het gevoel constant in discussies te treden. Een constant gevoel van angst ervaren. Niet alleen de verslaafde heeft te lijden onder de verslaving, maar iedereen uit zijn omgeving.
Het is dan ook niet voor niets dat veel ggz-instellingen, zoals www.connection-sggz.nl, ook aandacht besteden aan de directe omgeving en deze mensen extra informatie bieden. Veel naasten worstelen met vragen. Want wat kunnen zij doen om die persoon - iemand waar zij ongelooflijk veel van houden - bij te staan? Hoe kunnen ze helpen? Wat is hun rol in dit alles? Dit artikel is speciaal bedoeld voor de omgeving van de verslaafde. En dan met name voor de mensen die samen met hen wonen.
Open communicatie
De meeste verslavingen vinden eerst in het geheim plaats. Mensen die verslaafd zijn praten er liever niet over en proberen dit verborgen te houden. Zelfs voor de mensen met wie ze samen leven. Op de lange termijn komt dit eigenlijk altijd uit. Dat kan ook niet anders. Zeker niet als de verslaving steeds meer om zich heen grijpt. Als de verslaving duidelijk is, is het ook belangrijk dat de communicatie helder en open blijft. Ook al ben je het niet eens met de dingen die het verslaafd persoon doet, het is wel belangrijk om niet direct veroordelend te reageren. Zo voorkom je dat alles in het geheim zal gebeuren. Spreek af dat alles met betrekking tot de verslaving open wordt besproken. Wees je er ook van bewust dat manipulatief gedrag en liegen bij de verslaving hoort.
Op dit soort momenten spreek je niet direct tegen de persoon van wie je houdt, maar tegen de verslaving die hem in zijn macht houdt. Veroordeel dan ook de verslaving, maar niet de persoon zelf. Dat geldt voor alle verslavingen. Of er nu sprake is van een gokverslaving of drugsverslaving, de controle ligt niet meer bij de persoon zelf.
Rustig en zonder oordeel praten
Probeer daarnaast momenten te vinden waarop je rustig en zonder oordeel kunt praten. Kies bijvoorbeeld een moment waarop jullie beiden ontspannen zijn, bijvoorbeeld na het avondeten of tijdens een wandeling. Vermijd gesprekken als de ander onder invloed is of wanneer emoties hoog oplopen. Dit kan namelijk de kans verkleinen op ruzie en ervoor zorgen dat de boodschap echt binnenkomt.
Vergeet jezelf niet
Samenleven met een verslaafd persoon is heel moeilijk. Hoeveel je ook van die persoon houdt. Het is dan ook belangrijk om ook voor je eigen gezondheid te waken. Je hele leven mag niet alleen in het teken staan van de verslaving van je naaste. Dat hou je niet vol. Zorg daarom nog voor voldoende rustmomenten en ga af en toe iets voor jezelf doen. Jij moet ook centraal blijven staan. Het mag niet zo zijn dat het alleen nog maar om de verslaving gaat. Merk je dat de verslaving echt al je energie opvreet en dat je mentale gezondheid verslechtert? Probeer dan een luisterend oor te vinden. Iemand die objectiever naar de situatie kan kijken en advies kan geven. Dit kan een zorgprofessional zijn, maar ook een vriendin, buurvrouw of iemand anders die dichtbij staat.
Durf grenzen te stellen
Het kan voelen alsof je hard en liefdeloos bent als je bijvoorbeeld weigert om leugens te accepteren of niet meegaat in manipulerend gedrag. Maar juist door duidelijke grenzen te stellen, geef je aan dat je niet instemt met de verslaving, terwijl je wel achter de persoon zelf blijft staan. Dit is niet alleen belangrijk voor jezelf, maar ook voor de verslaafde om verantwoordelijkheid te leren nemen.
Sta ook stil bij je eigen emoties. Het is normaal om boosheid, teleurstelling, verdriet en zelfs schaamte te voelen. Deze emoties zijn een reactie op een situatie waar je geen controle over hebt. Het kan helpen om deze gevoelens op te schrijven of te bespreken met een professional. Zo voorkom je dat alles zich opstapelt en uiteindelijk lichamelijke klachten of burn-out veroorzaakt.
Zoek hulp als dat nodig is
Veel mensen denken dat hulp alleen bedoeld is voor de verslaafde zelf, maar niets is minder waar. Ook naasten hebben recht op ondersteuning en begeleiding. Er bestaan speciale groepen en programma's voor familieleden en partners van mensen met een verslaving. Hier kun je ervaringen delen, herkenning vinden en leren hoe je beter omgaat met de situatie. Dit geeft niet alleen steun, maar zorgt er ook voor dat je sterker in je schoenen staat als de situatie thuis moeilijk is. Houd in gedachten dat jij de verslaving niet kunt oplossen. Hoe graag je dat ook wilt. De motivatie voor herstel moet uiteindelijk uit de persoon die verslaafd is zelf komen. Wat jij wel kunt doen, is jouw steun blijven uitspreken, gezonde grenzen stellen en goed voor jezelf blijven zorgen.
Over de auteur
